Autoritair of autoriteit?

Autoritair of autoriteit?

donderdag 21 september 2017 - Stephen Steijger

Vier inzichten hoe je leiding geeft zonder strepen

Enige tijd terug had ik een interview op de KNVB-site in de rol van voorzitter bij de lokale voetbalvereniging Zinkwegse Boys. Het artikel gaat over de positieve verandering die de club de afgelopen jaren heeft doorgemaakt. In deze drieluik-blog ga ik op basis van eigen praktijkervaringen dieper in op hoe je situaties naar je hand kunt zetten, op het werk, in de sport en in het verenigingsleven.

Ik werd positief verrast op de vereniging door vele reacties van leden, ook van mensen die wat terughoudend of kritisch zijn. Ik kreeg ook reacties in de trant van: “Jeetje, waar haal je de tijd vandaan?” of “hoe krijg je iedereen mee in zo’n vrijwilligersorganisatie, je kunt mensen niet dwingen, toch?” Bij vrijwilligers is er geen sprake van hiërarchie of een gezagsverhouding.

Verschillen tussen macht en gezag ontrafeld

Iemand die meer invloed neemt dat past bij zijn positie, wordt ervaren als autoritair. Die zet macht in en communiceert ‘schuin’ en ongelijk. Macht komt voort uit dominantie, het vermogen om anderen te belonen of te bestraffen. Macht is het potentieel dat iemand heeft om het gedrag van anderen te beïnvloeden, het vermogen een ander iets te laten doen wat hij of zij anders niet zou doen. Macht is eenrichtingsverkeer met een ‘tell and sell’-gehalte. Macht dring je op en leidt tot formele gehoorzaamheid. Dit werkt averechts in een vrijwilligersorganisatie.

Gezag daarentegen komt voort uit respect en bewondering die mensen voor je hebben, bijvoorbeeld omdat je iets heel goed kunt of een moreel kompas hebt. Het is een positie die je zelf afdwingt en het is gelegitimeerd. Als je een appel doet op intrinsieke motivatie van mensen, dan gaan ze vrijwillig mee en brengen ze zelf de verandering tot stand. Het is leiderschap op ooghoogte en is gelijkwaardig.

Simpel gezegd: Hanteren van macht doe je door meer invloed te nemen dan bij je positie past en daardoor verlies je juist autoriteit. Je staat als het ware boven je strepen. Gezag dwing je af door op je eigen strepen staan en precies zoveel te doen als dat bij je positie past. Ik streef ernaar – en dat is ook wat ik terugkrijg- om met een duidelijke koers, zonder drukmiddel en stip op de horizon de mouwen op te stropen. Ik merk dat mensen er enthousiast van worden en dat er een vliegwiel op gang komt.

Ik wil jou hieronder graag deelgenoot maken van een inzicht over welke grondhouding mensen kunnen aannemen om hun positie en plek in te nemen in een organisatie. Het eerste inzicht: de vier A’s.

Zeg ‘ns AAAA

Ik zag een status quo op de club waar ik en andere ouders andere ideeën over hadden. Het doet me denken aan de vier type mensen die ik vanuit mijn dagelijkse rollen als bestuurder/jeugdtrainer/pappa/trainer/coach veel waarneem:

1. Aanpakkers

2. Afwachters

3. Aanklagers


4. Accepteerders

Hieronder zie je hoe de mensen op de club, met verschillende grondhoudingen, reageren op een status quo waar zij andere ideeën bij hebben: 

Proactief of reactief

Franciscus van Assisi verwoordde dit principe al treffend in de 13e eeuw: “Geef me de moed om te veranderen wat ik kan veranderen. Geef me de wijsheid om te accepteren wat ik niet kan veranderen. Geef me het inzicht om het verschil tussen beide te zien.” 

Afbeelding: Invloedmatrix met het proactieve groene lemniscaatgebied 

Tijdens teamontwikkelings- en coachtrajecten stel ik deelnemers de volgende vraag: Hoeveel tijd acteer jij in het proactieve gebied? En eerlijk: hoeveel acteer jij in het rode Calimero-gebied? Waar ligt jouw winst om je energie effectiever aan te wenden? Helemaal interessant is als we ook de feedback van collega’s hierin meenemen over hoe mensen acteren. Iedereen herkent deze dagelijkse voorbeelden.

Terug naar de casus over Zinkwegse Boys. Ik voel al vier jaar een appel in mezelf wat mij drijft om deze "tweede baan" ernaast te doen: Ik had geen keus. Ik zag een situatie bij mijn oude 'cluppie' en geloofde er heilig in dat er veel meer uit die vereniging gehaald kon worden. Je kunt dan twee dingen doen: je praat of klaagt erover of je stroopt de mouwen op. Ik koos voor het laatste.

Ik wilde verder gewoon aan mijn kinderen laten zien wat clubliefde is en maatschappelijk wat teruggeven. Hier zit 4 jaar levenswerk in naast mijn werk en de karavaan trekt weer drie jaar door, nu in de rol als voorzitter voor een termijn van drie jaar. 

Wil jij leren hoe je mensen meekrijgt zonder dat je er leiding over geeft? Op 24 november start de 1-daagse training 'Leiding geven zonder strepen'. Na deze training weet jij hoe je op de juiste manier gezag inzet en krijg je tools om impact te hebben op jezelf, de ander en de organisatie. 

Benieuwd naar ons volledige programma van 15 open trainingen, bel 0186-640711, mail naar info@optimaal-talent.nl of zie hier ons volledige trainingsaanbod

 

 

 

 

 

 

terug naar het overzicht

Zij zijn er beter van geworden